Gezegenevi e-Bülten Haziran.09

Dünya’nın En Büyük Güneş Teleskobu Gözlerini Açtı

1610 yılında küçük mercekli teleskobunu Güneş’e çeviren Galileo, Güneş yüzeyinde lekeler görmüş ve Güneş’in sanıldığı kadar kusursuz bir ışık kaynağı olmadığını fark etmişti. 400 yıl sonra bir başka teleskop Güneş’e çevrildi, New Jersey Institute of Technology’ye ait 1.6m çapındaki teleskop Güneş’i yakından incelemek için faaliyete geçti. Gökbilimciler Güneş’in hareketli kara lekeler, fışkırmalar, manyetik fırtınalar ile son derece değişken olduğunu biliyorlardı. Yeni teleskop bu değişimleri daha ayrıntılı izleme şansını verecek.

İlk görüntülerde Türkiye’nin yaklaşık 2 katı büyüklükte gaz kabarcıklarının Güneş yüzeyinde dağılmaları gözlendi. Güneş bilimcilerin “bulgurlanma” dedikleri bu olayın tıpkı çaydanlıkta kaynayan suyun fokurdaması gibi derinlerde ısınan gazın kabarcıklar halinde yüzeye çıkıp patlaması yüzünden oluştuğu biliniyor. Bulgurlanmaların arasındaki karanlık bölgelerde 70km uzunluğunda beyaz çizgiler de tespit edildi. Bunlar şu ana kadar Güneş’in manyetik etkinliğinin neden olduğu en küçük değişimler. Yeni teleskobun özellikle taç küre olarak adlandırılan dış bölgede meydana gelen fırtınaları çözüme kavuşturması bekleniyor. Bu fırtınalarda Güneş, Dünya’nın 10bin yıl ihtiyaç duyacağı miktarda enerjiyi kısa sürede boşaltıyor. Güneş’ten kopan parçacıklar Dünya yörüngesindeki uyduları işlemez hale getiriyor, televizyon, radyo yayınlarını bozuyor, enerji kesintilerine neden olabiliyor.

Gökbilimciler Güneş teleskobunu kurmak için çok ilginç bir mekan seçtiler. Bir dağ gölünün kenarına inşa edilen gözlemevi hem yüksek atmosferin temizliğinden hem de göl kenarındaki havanın durağanlığından yararlanıyor. Teleskobun ısınmasını engellemek için binanın dışı ile içi arasında havanın akmasını sağlayacak mühendislik çözümleri üretildi.

Güneş’i gözlemek için siz de bir Güneş teleskobu yapabilirsiniz. Bir karton üzerine toplu iğne ile bir delik açın ve Güneş ışığının bu delikten geçerek arkada tutacağınız bir beyaz dosya kağıdına düşmesini sağlayın. Dosya kağıdını kartona yaklaştırıp uzaklaştırarak odaklayın. Güneş önünden geçen bulutlar, kuşlar ve daha başka pek çok ayrıntı göreceksiniz. Güneş’e kesinlikle çıplak gözle veya dürbün gibi optik bir aletle bakmayın. Güneş’e bakmak gözünüze onarılmaz zararlar verir.

Big Bear Güneş Gözlemevi’nin sayfası: http://www.bbso.njit.edu

Teleskobu çalışırken görmek için: http://www.bbso.njit.edu/webcampage.html

Geleceğin Kaptanları İTK Gezegenevi’nde

9 Eylül Üniversitesi Güverte Bölümü 2. sınıf öğrencileri Astronomik Seyir derslerini İTK Gezegenevi’nde yaptılar. "Mevsim Haritalarına göre yıldız tanımı", "Sabah ve akşam rasatları için yıldız belirleme" eğitimi alan geleceğin kaptan adayları Gezegenevi’ndeki sistemi oldukça ilginç ve etkileyici bulduklarını dile getirdiler.

Gökbilim tarihi ile başlayan çalışma Güneş’in gökyüzündeki hareketi, Dünya’nın uzaydaki hareketleri ve takımyıldızlar yardımıyla yön bulma çalışmaları ile devam etti. Öğrenciler Pasifik Okyanusu’nda güneşin doğumunun canlandırıldığı kubbede denizciler için gerekli olan parlak yıldızların konumlarını ölçerek navigasyon becerilerini pekiştirdiler. Eskiden karadan uzakta herhangi bir nirengi noktasının olmadığı olmadığı denizde yıldızları kullanmak bir zorunluluktu. Günümüzde GPS'ler ve navigasyon bilgisayarlarının olduğu gemilerde yıldızlara bakarak yön ve konum tayini yapılmamakla birlikte her kaptanın bu becerilere sahip olması gerekiyor.

www : http://www.gezegenevi.com
Telefon : +9 0232 386 57 27 ( Dahili: 208 )
Faks : +9 0232 386 45 19
E-posta : ciglisube@ozelturkkoleji.com